ლიცენზირება (Licensing)

კომენტარი

როდესაც სალიცენზიო შეთანხმების მიზანია ლიცენზიატისთვის აბსოლუტური ტერიტორიული დაცვის მოპოვება პარალელური იმპორტის აღკვეთის გზით, ეს, როგორც წესი, განიხილება კონკურენციის სამართლის დარღვევად. საქმეში Consten and Grundig v Commission, ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლომ დაადგინა, რომ ლიცენზიატისთვის მინიჭებული აბსოლუტური ტერიტორიული დაცვა ემსახურებოდა პარალელური იმპორტის შეზღუდვას და ხელოვნურად ინარჩუნებდა იზოლირებულ ეროვნულ ბაზრებს, რაც ეწინააღმდეგება ევროკავშირის ხელშეკრულების პრინციპებს.

თუმცა, საქმეში Nungesser v Commission, რომელიც მცენარეთა ჯიშების უფლებების ექსკლუზიურ ლიცენზირებას ეხებოდა (ჰიბრიდული სიმინდის თესლის მაგალითზე), სასამართლომ აღნიშნა, რომ გარკვეული ტიპის ექსკლუზივობა შესაძლოა გამართლებული იყოს ტექნიკური პროგრესის ხელშეწყობისა და მომხმარებლისთვის სარგებლის სამართლიანი წილის მინიჭების მიზნით (TFEU-ს 101(3) მუხლი).

ალტერნატიულად, სალიცენზიო ხელშეკრულებების ფარგლებში ჩამოყალიბებული შერჩევითი დისტრიბუციის სისტემა არ წარმოშობს პასუხისმგებლობას კონკურენციის სამართლით, თუ მწარმოებელი პროდუქციას აწვდის მხოლოდ იმ დისტრიბუტორებს, რომლებიც აკმაყოფილებენ ობიექტურ ხარისხობრივ კრიტერიუმებს და ვალდებულნი არიან, არ გაყიდონ საქონელი ავტორიზებული ქსელის მიღმა (იხ. Copad v Christian Dior). მიუხედავად ამისა, როდესაც სალიცენზიო შეთანხმება მიზნად ისახავს არა მხოლოდ აქტიური, არამედ პასიური ტრანსსასაზღვრო გაყიდვების შეზღუდვას, იგი არღვევს ევროკავშირის კონკურენციის წესებს (იხ. Nike v Commission).

მეორე მხრივ, პატენტის სალიცენზიო ხელშეკრულებებში არსებული გარკვეული დებულებები მიიჩნევა ტექნოლოგიურ კონკურენციაზე უარყოფითი გავლენის მქონედ. ისტორიულად, ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლო ცდილობდა კონკურენციის ხელშეწყობას სადავოობის აკრძალვის პუნქტების მიმართ მკაცრი მიდგომით (იხ. Windsurfing International v Commission). ეს მიდგომა ამჟამად ასახულია ტექნოლოგიების გადაცემის ჯგუფურ საგამონაკლისო რეგულაციაში (TTBER, 316/2014), სადაც მსგავსი პუნქტები ხელს უშლის ლიცენზიატს, ეჭვქვეშ დააყენოს ლიცენზირებული ინტელექტუალური საკუთრების ნამდვილობა.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ინტელექტუალური საკუთრების მფლობელი ტექნოლოგიების ან პროდუქტის ბაზარზე დომინანტურ პოზიციას იკავებს, ლიცენზიის გაცემის ზოგადი ვალდებულება არ არსებობს (იხ. Volvo v Veng). მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირის კონკურენციის სამართალი კრძალავს დომინანტური მდგომარეობის ბოროტად გამოყენებას შიდა ბაზარზე, უნდა არსებობდეს მტკიცებულება, რომ კომპანიამ გამოიყენა თავისი საბაზრო ძალაუფლება კონკურენტებისა და მომხმარებლებისგან დამოუკიდებლად მოქმედებისთვის (იხ. Hoffmann-La Roche v Commission). მაგალითად, საქმეში Microsoft v Commission, დადგინდა, რომ კომპანიამ ბოროტად გამოიყენა დომინანტური მდგომარეობა პერსონალური კომპიუტერების ოპერაციული სისტემების ბაზარზე, როდესაც კონკურენტებს უარი უთხრა თავსებადობის შესახებ ინფორმაციის მიწოდებაზე, რაც აფერხებდა ალტერნატიული პროდუქტების განვითარებას.

მიუხედავად აღნიშნულისა, მობილური სატელეკომუნიკაციო ინდუსტრიის სტანდარტების შემთხვევაში (როგორიცაა 4G ან 5G), ტექნოლოგიის ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი სტანდარტის შემადგენელი პატენტების მფლობელები ვალდებულნი არიან, სტანდარტის განმახორციელებელ სუბიექტებს მისცენ შესაბამისი ლიცენზიის მოპოვების უფლება. პატენტები გაიცემა სამართლიანი, გონივრული და არადისკრიმინაციული პირობებით. კონკურენციის სამართალი შესაძლოა დაირღვეს, თუ SEP-ის მფლობელი პატენტის დარღვევის გამო სასამართლო აკრძალვას მოითხოვს პოტენციური ლიცენზიატის წინააღმდეგ:

(ა) წინასწარი შეტყობინების გარეშე; და

(ბ) იმ პირობებში, როდესაც დამრღვევს გამოხატული აქვს მოლაპარაკების სურვილი, თუმცა SEP-ის მფლობელს მისთვის არ წარუდგენია ლიცენზიის შეთავაზება FRAND პირობებით (იხ. Huawei v ZTE; Unwired Planet v Huawei).