სარეალიზაციო ფასის შენარჩუნება არის ვერტიკალური შეზღუდვა, რომლის დროსაც ზედა დონის მიმწოდებელი განსაზღვრავს პროდუქციის გადაყიდვის ფასს ქვედა დონის ოპერატორებისთვის (მაგალითად, საცალო მოვაჭრეებისა თუ დისტრიბუტორებისთვის). მარეგულირებელი ორგანოები, როგორც წესი, ფიქსირებული ან მინიმალური სარეალიზაციო ფასის დაწესებას ეჭვის თვალით უყურებენ, რადგან ამან შესაძლოა შეამციროს ან სრულად აღმოფხვრას შიდაბრენდული კონკურენცია გადამყიდველებს შორის, ან ხელი შეუწყოს მომწოდებლებს შორის ბრენდთაშორის ფარულ შეთანხმებას. თუმცა, გარკვეულ შემთხვევებში, RPM შესაძლოა წარმოადგენდეს ეფექტიან ინსტრუმენტს გადამყიდველების მხრიდან „უფასო სარგებლობის“ თავიდან ასაცილებლად, ინვესტიციების წასახალისებლად ან ბრენდის მასშტაბით საფასო კამპანიების კოორდინაციისთვის. სარეალიზაციო ფასის შენარჩუნება მაქსიმალური ან რეკომენდებული ფასის სახით, როგორც წესი, ნაკლებად პრობლემურად მიიჩნევა, იმ პირობით, რომ გადამყიდველები მას არ გამოიყენებენ როგორც კონკურენციის საწინააღმდეგო მექანიზმს კოორდინაციისთვის.

სამართლიანი, გონივრული და არადისკრიმინაციული (FRAND ან FRAND ლიცენზირება).

კომენტარი - ჩანაწერი არა რის.

სარეალიზაციო ფასის შენარჩუნება არის ვერტიკალური შეთანხმება ან შეთანხმებული პრაქტიკა ზედა დონის მიმწოდებელსა და ქვედა დონის გადამყიდველს (მაგალითად, საცალო მოვაჭრეს ან დისტრიბუტორს) შორის, რომელიც ზღუდავს ან ადგენს გადაყიდვის ფასს ქვედა დონის ბაზარზე. მიუხედავად იმისა, რომ RPM-ს შესაძლოა ჰქონდეს კონკურენციის საწინააღმდეგო შედეგები (განსაკუთრებით ფიქსირებული ან მინიმალური ფასის შემთხვევაში), მისი არაერთგვაროვანი ეფექტი და პოტენციური პროკონკურენტული დასაბუთება მას იურიდიულად და ეკონომიკურად სადავოს აქცევს. ეს კომენტარი აჯამებს აშშ-ის პრეცედენტულ სამართალს, რომელმაც ჩამოაყალიბა თანამედროვე ხედვა ფიქსირებულ და მინიმალურ RPM-ზე, განმარტავს ზიანისა და სარგებლის ძირითად ეკონომიკურ თეორიებს და მიმოიხილავს მაქსიმალურ, რეკომენდებულ და არაპირდაპირ RPM-ს.

ისტორიულად, ფიქსირებული ან მინიმალური RPM-ის მიმართ მკაცრი დამოკიდებულება არსებობდა. 1911 წლის საქმეში - Dr. Miles - აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ ასეთი ქმედება „თავისთავად უკანონოდ“ გამოაცხადა. საქმე ეხებოდა მედიკამენტების მწარმოებელს, რომელიც აწესებდა ფასებს ფარმაცევტებისთვის. სასამართლომ არ გაიზიარა არგუმენტი, რომ შიდაბრენდული კონკურენციის შეზღუდვა აუცილებელი იყო ფარმაცევტთა მოგების უზრუნველსაყოფად და პროდუქციის პოპულარიზაციისთვის.

თუმცა, 2007 წლის გადაწყვეტილებით საქმეზე - Leegin - აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ შეცვალა მიდგომა და RPM-ის მიმართ „გონივრული წესი“ დაამკვიდრა. ამ შემთხვევაში სასამართლომ განმარტა, რომ ტყავის აქსესუარების ფასდაკლებით გაყიდვა აზიანებდა ბრენდის ფუფუნების იმიჯს და ძირს უთხრიდა საცალო მოვაჭრეების შესაძლებლობას, მომხმარებლისთვის მაღალი ხარისხის მომსახურება შეეთავაზებინათ.

ევროკავშირში ფიქსირებული ან მინიმალური RPM განიხილება „მძიმე ფორმის“ ვერტიკალურ შეზღუდვად, რომელიც არ სარგებლობს ჯგუფური გამონაკლისით ევროკავშირის №2022/720 რეგულაციის მიხედვით. თუმცა, როგორც ვერტიკალური შეზღუდვების შესახებ 2022 წლის სახელმძღვანელო მითითებებშია განმარტებული, RPM გამონაკლისის სახით მაინც შეიძლება გათავისუფლდეს აკრძალვისგან TFEU-ს 101(3) მუხლის საფუძველზე, თუ დადასტურდება მისი პროკონკურენტული ეფექტი.

არსებობს ზიანის შესახებ რამდენიმე ეკონომიკური თეორია, რომელიც ამართლებს ფიქსირებული ან მინიმალური RPM-ის მიმართ მკაცრ მიდგომას. პირველ რიგში, RPM-მა შესაძლოა სარგებელი მოუტანოს გადამყიდველებს შიდაბრენდული კონკურენციის აღმოფხვრის გზით (მაგალითად, კონკურენტ საცალო მოვაჭრეებს შორის, რომლებიც Coca-Cola-ს ყიდიან). ეს ასევე ნიშნავს, რომ გადამყიდველებმა შესაძლოა მხარი დაუჭირონ RPM-ს, როგორც საერთო მიმწოდებლის მეშვეობით ერთმანეთთან ფარული შეთანხმების მიღწევის საშუალებას. შიდაბრენდული კონკურენციის აღმოფხვრამ შესაძლოა გამოიწვიოს როგორც მომხმარებელთა მყისიერი ზიანი მაღალი ფასების სახით, ისე დინამიკური ზიანი - უფრო ეფექტიანი გადამყიდველების (რომლებიც ყველაზე მეტად სარგებლობენ თავისუფალი კონკურენციით) ბაზარზე გაფართოების შეფერხების გამო.

ამავდროულად, ყოველთვის ნათელი არ არის, რა სარგებელს მოუტანს მიმწოდებელს შიდაბრენდული კონკურენციის აღმოფხვრა: სტანდარტული გადაყიდვის მოდელში მიმწოდებლები, როგორც წესი, დაინტერესებულნი არიან ეფექტიანი დისტრიბუციით, დაბალი საცალო ფასებითა და მაღალი გაყიდვებით (თუმცა ვითარება შესაძლოა შეიცვალოს, როდესაც მომწოდებლები ორნაწილიან ტარიფებს აწესებენ - იხ. Rey and Vergé, 2010). გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ შიდაბრენდული კონკურენციის შემცირების გავლენა საბაზრო შედეგებზე გაცილებით მცირეა, როდესაც არსებობს ძლიერი ბრენდთაშორისი კონკურენცია (მაგალითად, Coca-Cola-სა და Pepsi-ს შორის).

მეორე მხრივ, RPM-მა შესაძლოა ხელი შეუწყოს კონკურენტ მიმწოდებლებს შორის ფარულ გარიგებას ქვედა დონის ბაზარზე ფასების რყევების შემცირებისა და საფასო გამჭვირვალობის გაზრდის გზით (Jullien and Rey, 2007). კოორდინაციის ამ თეორიაში მონიტორინგის მნიშვნელობა აღიარებულია ევროკავშირის 2022 წლის ვერტიკალურ სახელმძღვანელო მითითებებშიც, სადაც ხაზგასმულია ელექტრონული კომერციის ფასების მონიტორინგის ციფრული ინსტრუმენტების როლის ზრდა. RPM-მა ასევე შესაძლოა ხელი შეუწყოს მომწოდებლებს შორის ფარულ გარიგებას საბითუმო ფასების შემცირების სტიმულის შესუსტებით, ვინაიდან ფიქსირებული სარეალიზაციო ფასები ზღუდავს მოთხოვნის შემდგომ ზრდას.

მესამე მხრივ, დომინანტმა მიმწოდებელმა შესაძლოა გამოიყენოს RPM, რათა ბაზრიდან განდევნოს მცირე კონკურენტები. ეს ხორციელდება გადამყიდველებისთვის მაღალი მარჟის მინიჭებით, რაც მათ სტიმულს აძლევს, გაყიდვებისას უპირატესობა სწორედ ამ მიმწოდებლის ბრენდს მიანიჭონ. თუმცა, ეს სტრატეგია ეფექტიანია მხოლოდ მაშინ, თუ კონკურენტ მომწოდებლებს ბაზარზე გასვლის ალტერნატიული არხები არ გააჩნიათ. გარდა ამისა, მომწოდებლის ბაზრიდან განდევნამ შესაძლოა თავად გადამყიდველებიც დააზარალოს მათი მიწოდების არჩევანის შეზღუდვით, რაც, თავის მხრივ, მოითხოვს საცალო მოვაჭრეებს შორის კოორდინაციის სირთულეების დაძლევას (Fumagalli, Motta and Calcagno, 2018, სექცია 2.3.2).

დაბოლოს, ერთიანი RPM პოლიტიკა შესაძლოა გამოყენებულ იქნას მიმწოდებლის მხრიდან „ვალდებულების პრობლემის“ აღმოსაფხვრელად: საცალო მარჟის საკმარისად მაღალ დონეზე დაფიქსირებით, მიმწოდებელი გამორიცხავს საკუთარ სტიმულს, მოიზიდოს დამატებითი კონკურენტი გადამყიდველები. შედეგად, საწყისი გადამყიდველები აღარ მოითხოვენ საბითუმო ფასების კიდევ უფრო შემცირებას (OBrien and Shaffer, 1992). თუმცა, სასამართლო პრაქტიკა, როგორც წესი, ზიანის ამ თეორიას ნაკლებად იზიარებს.

ზიანის ზემოაღნიშნული თეორიების პარალელურად, არსებობს გზები, რომლებითაც საფასო შეზღუდვამ შესაძლოა რეალურად გააძლიეროს ბრენდთაშორისი კონკურენცია.

პირველ რიგში, როდესაც მომწოდებლები ვერ ახერხებენ გადამყიდველების მიერ გაწეული წინასწარი გაყიდვის სერვისების სახელშეკრულებო რეგულირებას, RPM შეიძლება გახდეს ეფექტიანი ალტერნატივა. იგი აღკვეთს დაბალფასიანი გადამყიდველების შესაძლებლობას, უფასოდ ისარგებლონ კონკურენტების ძალისხმევით მომხმარებელთა ინტერესის გაზრდის მიზნით. მეორე მხრივ, RPM-მა შესაძლოა გაზარდოს გადამყიდველების საინვესტიციო სტიმული, რაც განსაკუთრებით აქტუალურია მაშინ, როდესაც საჭიროა საცალო მოვაჭრის მხრიდან საწყისი ინვესტიცია - ეს კი, თავის მხრივ, ზრდის ბრენდთაშორის კონკურენციას. მესამე, ფიქსირებული სარეალიზაციო ფასები შესაძლოა აუცილებელი გახდეს ეფექტიანი საფასო კამპანიის საწარმოებლად, რაც პროკონკურენტულია, თუკი იგი დროებითია და მიზნად ისახავს დაბალი (და არა მაღალი) ფასების კოორდინაციას.

მაქსიმალური და რეკომენდებული RPM, როგორც წესი, ნაკლებად პრობლემურად მიიჩნევა, ვიდრე ფიქსირებული და მინიმალური RPM, რადგან მათზე ზიანის ზემოხსენებული თეორიები არ ვრცელდება. მეტიც, მაქსიმალური RPM ეხმარება მომხმარებლებსა და კომპანიებს ორმაგი მარგინალიზაციით (როდესაც მიწოდების ჯაჭვის სხვადასხვა დონეზე ხდება მარჟის დაწესება) გამოწვეული ზიანის შემცირებაში. რეკომენდებული RPM კი გვეხმარება ინფორმაციული ასიმეტრიის დაძლევაში იმის შესახებ, თუ რა არის ოპტიმალური სარეალიზაციო ფასი. თუმცა, მაქსიმალურმა ან რეკომენდებულმა RPM-მა შესაძლოა მაინც დაარღვიოს კონკურენციის სამართალი, თუკი იგი აღქმულია როგორც ფიქსირებული RPM, ან თუ იგი კონკურენციის საწინააღმდეგო კოორდინაციის საფუძველს ქმნის.

და ბოლოს, აღსანიშნავია, რომ კონკურენციის სამართლის დარღვევის დასადგენად სულაც არ არის აუცილებელი ფიქსირებული ან მინიმალური RPM-ის პირდაპირი დაწესება. მაგალითად, 2021 წელს ნიდერლანდების მომხმარებელთა და ბაზრის უწყებამ (ACM) დაასკვნა, რომ Samsung ახორციელებდა „არასათანადო გავლენას“ ტელევიზორების რამდენიმე ონლაინ-რითეილერზე, მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალურად ეს მხოლოდ საფასო რეკომენდაციებს წარმოადგენდა (და ყოველგვარი ეფექტიანობის ანალიზის მიუხედავად).

ამის საპირისპიროდ, გაერთიანებული სამეფოს სამართლიანი ვაჭრობის ოფისის (OFT, ამჟამად - კონკურენციისა და ბაზრების უწყება, CMA) 2014 წლის გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ სპორტული ბიუსჰალტერების მომწოდებელსა და მსხვილ უნივერმაღებს შორის საფასო კომუნიკაცია არ არღვევდა კონკურენციის სამართალს. ეს განპირობებული იყო იმით, რომ მხარეებმა წარმოადგინეს საკუთარი კომუნიკაციის სანდო ალტერნატიული განმარტებები და არ არსებობდა მკაფიო მტკიცებულება ფასების დონეზე რაიმე გავლენის შესახებ.

სამართლიანი, გონივრული და არადისკრიმინაციული პირობები - FRAND

განმარტება - ჩანაწერი არ არის.