ინდუსტრიული ორგანიზაციების ეკონომიკაში ტერმინი „მობილობის ბარიერები“ შემოთავაზებულ იქნა „შესვლის ბარიერების“ ტრადიციული განმარტების განსავითარებლად. ჯო ბეინის კლასიკური მიდგომა შესვლის ბარიერებს განიხილავდა, როგორც ფასების დანახარჯებზე მაღლა გაზრდის შესაძლებლობას ახალი კონკურენტების გამოჩენის გარეშე, რაც გულისხმობდა, რომ ახალი კომპანიები საქმიანობას ნულიდან იწყებდნენ.

თუმცა, რეალურ ბაზარზე ორი მნიშვნელოვანი ფაქტორი გამოიკვეთა:

გაფართოება/გადასვლა: ერთ ბაზარზე მოქმედ კომპანიებს შეუძლიათ მეორეში შესვლა საქმიანობის გადართვის ან გაფართოების გზით, რაც ნიშნავს, რომ ისინი წარმოებას ნულიდან არ იწყებენ. სტრატეგიული ჯგუფები: ბაზარი მოიცავს სხვადასხვა შესაძლებლობებისა და წილის მქონე კომპანიების ჯგუფებს. დამკვიდრებული მონაწილეები, რომლებიც ერთი ჯგუფიდან მეორეში გადასვლას (მაგ. ბაზრის წილის გაზრდას) ცდილობენ, ხშირად ისეთივე შეზღუდვებს აწყდებიან, როგორსაც სრულიად ახალი კომპანიები. სწორედ ამ ხარვეზების აღმოსაფხვრელად დამკვიდრდა „მობილობის ბარიერების“ კონცეფცია, რომელიც ასახავს ბაზრის შიგნით კომპანიების გადაადგილების სირთულეებს.

მობილობის ბარიერების განმარტება სხვადასხვა სამეცნიერო და პრაქტიკული მიდგომით შემდეგნაირად ყალიბდება:

ვიწრო განმარტება (სტრატეგიული ჯგუფები და გაფართოება): ეს მიდგომა მკვეთრად მიჯნავს „შესვლას“ „მობილობისგან“. შესვლის ბარიერები ეხება ბაზარზე გარედან შემოსვლას, ხოლო მობილობის ბარიერები - უკვე არსებული მოთამაშეების მიერ ბაზარზე ყოფნის გაზრდას (სტრატეგიულ ჯგუფებს შორის გადაადგილებას). ამ გაგებით, მობილობის ბარიერები „გაფართოების ბარიერების“ სინონიმია, რასაც კონკურენციის ორგანოები საბაზრო ძალაუფლების შესაფასებლად იყენებენ.

ალტერნატიული განმარტება (ახალ სეგმენტში შესვლა): ლიტერატურის ნაწილი მობილობის ბარიერებს განიხილავს, როგორც დაბრკოლებას გამოცდილი კომპანიებისთვის, რათა მათ საქმიანობა ახალ სეგმენტზე/მარშრუტზე გადაიტანონ. მაგალითად, სამოქალაქო ავიაციაში (Pitelis, 2022), მობილობის ბარიერია ის მახასიათებელი, რომელიც გადამზიდველს ახალ მარშრუტზე შესვლაში უშლის ხელს. ეს მიდგომა ფოკუსირებულია გამოცდილი კომპანიების გადაადგილებაზე და უგულებელყოფს უშუალოდ გაფართოების (წილის ზრდის) ბარიერებს. ლიტერატურის უმეტესობა იყენებს მობილობის ბარიერების ყოვლისმომცველ განმარტებას, რომელიც აერთიანებს როგორც ბაზარზე გაფართოების, ისე ახალ სეგმენტებში გადასვლის დაბრკოლებებს. ეს მიდგომა ფოკუსირებულია მოქმედი კომპანიების უპირატესობებზე იმ მოთამაშეებთან შედარებით, რომლებიც ცდილობენ დივერსიფიკაციას ან პორტფელის გაფართოებას.

ამ კონტექსტში მნიშვნელოვანია შემდეგი ხედვები: გილბერტის (1989) მიდგომა, განასხვავებს „შესვლის ბარიერებს“ (პირველი მოთამაშის უპირატესობით მიღებული დამატებითი მოგება) და „კაპიტალის მობილობის ბარიერებს“. ეს უკანასკნელი მოიცავს როგორც შესვლის, ისე გასვლის დაბრკოლებებს, რაც ართულებს კაპიტალის მოძრაობას ბაზრებს შორის.

Olusoga, Mokwa და Noble (1995) მოდელი: გამოყოფს ორ მთავარ სცენარს:

ა) სხვა ინდუსტრიაში უკვე დაფუძნებული კომპანიების ხარჯები ახალ სეგმენტში გადასასვლელად;

ბ) არსებული მოთამაშეების ხარჯები ერთი სტრატეგიული ჯგუფიდან მეორეში გადასასვლელად, ბაზარზე ყოფნის გაზრდის მიზნით.

შესაბამისად, მობილობის ბარიერები წარმოადგენს ფაქტორთა ერთობლიობას, რომელიც ზღუდავს კაპიტალისა და კომპანიების თავისუფალ გადაადგილებას როგორც ინდუსტრიებს შორის, ისე ერთი ინდუსტრიის შიგნით.

მიუხედავად ინდუსტრიულ ლიტერატურაში ფართო გამოყენებისა, ტერმინი „მობილობის ბარიერები“ იურიდიულ პრაქტიკასა და სამოსამართლო სამართალში იშვიათად გვხვდება. ეს განპირობებულია იმით, რომ შემთხვევათა უმრავლესობაში მობილობის ანალიზი სრულად იფარება უკვე დამკვიდრებული შესვლის, გაფართოებისა და გასვლის ბარიერების ცნებებით.

ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა:

დაკლებული ხარჯები და მასშტაბის ეკონომია;

მოქმედი კონკურენტების რეპუტაცია;

ბაზრის სტრუქტურული მახასიათებლები

განიხილება როგორც შესვლის, ისე მობილობის ბარიერებად. შესაბამისად, საბაზრო ძალაუფლების შეფასებისას, ამ ფაქტორების ანალიზი კანონში არსებული „შესვლის ბარიერების“ კონცეფციით ხორციელდება.

ამის მაგალითია Amazon-ის საქმე, სადაც ევროკომისიამ მაღალი საინვესტიციო ხარჯები შესვლის ბარიერად შეაფასა. სამართლებრივი თვალსაზრისით, იგივე ინვესტიციების მოცულობა შეიძლება ჩაითვალოს მობილობის ბარიერად, რადგან ის აბრკოლებს როგორც სხვა ბაზრიდან ახალი მოთამაშეების შემოსვლას, ისე არსებული კონკურენტების გაფართოებას.

ციფრული ეკონომიკის აღზევებასთან ერთად წარმოშობილი შესვლის შემზღუდველი ფაქტორების შესახებ მსგავსი ვარაუდის გაკეთებაა შესაძლებელი. მაგალითად, ევროკომისიის Google Shopping-ის საქმეში პოტენციურმა კონკურენტებმა აღნიშნეს, რომ Google-ისთვის კონკურენციის გასაწევად და ალტერნატიული საძიებო სისტემის შესაქმნელად მონაცემთა დიდი მოცულობა სჭირდებოდათ (პარაგრაფები 286-289). მოცემულ შემთხვევაში Google-ს შესაბამის ბაზარზე „პირველი სვლის“ უპირატესობა ჰქონდა.

შესაბამისად, ვერც სხვა ციფრულ ბაზრებზე მოქმედი პოტენციური კონკურენტები (რომლებსაც ინდუსტრიაში მუშაობის გამოცდილება ჰქონდათ) და ვერც საძიებო სისტემების ბაზარზე არსებული მოთამაშეები ვერ უთანაბრდებოდნენ ბაზრის ლიდერის - Google-ის სიძლიერესა და ეფექტურობას. ეს მაგალითი აჩვენებს, რომ მონაცემთა დიდი მოცულობის ფლობა ციფრულ ეკონომიკაში შეიძლება იყოს ბარიერი როგორც ბაზარზე შესვლისთვის, ისე მობილობისთვის.