კონცენტრაციების კონტროლის სფეროში, მხარეთა ერთობლივი წლიური ბრუნვა წარმოადგენს კრიტერიუმს, რომლის საფუძველზეც ნაწილდება უფლებამოსილება ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებსა და ევროკომისიას შორის. ის კონცენტრაციები, სადაც მხარეთა ერთობლივი ბრუნვა აჭარბებს კონცენტრაციების შესახებ რეგულაციის პირველი მუხლით დადგენილ ზღვრულ მოცულობებს, მიიჩნევა „ევროკავშირის მასშტაბის“ (Community dimension) მქონე ქმედებად და მათ ევროკომისია შეაფასებს. © ევროკომისია

ბრუნვის ზღვარი, რომელიც აუცილებელია კონკურენციის ორგანოების მიერ კონცენტრაციის განხილვისთვის, წარმოადგენს წმინდა რაოდენობრივ კრიტერიუმს და მიუთითებს ტრანზაქციაში მონაწილე მხარეების მასშტაბზე. აღნიშნული ზღვრები განსაზღვრავს იურისდიქციას და უზრუნველყოფს სამართლებრივ უსაფრთხოებას მარტივი და ობიექტური ტესტის მეშვეობით. ევროკავშირის სამართლით, ბრუნვის ზღვრები ადგენს, აქვს თუ არა კონცენტრაციას „ევროკავშირის მასშტაბი“, ხოლო შვეიცარიისა და აშშ-ის კანონმდებლობით - ექვემდებარება თუ არა ის სავალდებულო შეტყობინებას შერწყმამდე. აღსანიშნავია, რომ ეს ზღვრები „არ აფასებს კონცენტრაციის მონაწილე მხარეების საბაზრო პოზიციას ან ტრანზაქციის გავლენას ბაზარზე“ (შეტყობინება იურისდიქციის შესახებ, პუნქტი 127).

თუმცა, მხარეთა მაღალი ბრუნვა მიუთითებს ბაზრის სტრუქტურის მნიშვნელოვან ცვლილებაზე, რამაც შესაძლოა არსებითად შეამციროს კონკურენცია. ამგვარად, ბრუნვის ზღვრები გამოიყენება როგორც აგრეგირებული ეკონომიკური რესურსების საზომი საშუალება (Proxy) და ასახავს ამ რესურსების გეოგრაფიულ განაწილებას (შეტყობინება იურისდიქციის შესახებ, პუნქტი 124). ბრუნვის ზღვრების გამოსათვლელად, შესაბამისი საწარმოების საქმიანობის ძირითად სფეროს მნიშვნელობა არ ენიჭება: კონცენტრაციის მონაწილე საწარმოები ან მათი ნაწილები საქმიანობას უნდა ეწეოდნენ ევროკავშირში (ევროკავშირის სამართალი), მსოფლიო მასშტაბით (აშშ-ის სამართალი) ან ეროვნულ დონეზე (შვეიცარია). ამასთან, არც შესაბამისი საწარმოების იურიდიული მისამართი და არც თავად გარიგების ადგილი არ არის აუცილებელი, რომ ფიზიკურად მოცემულ იურისდიქციაში იმყოფებოდეს.

ევროკავშირში კონცენტრაცია განეკუთვნება ევროკომისიის ექსკლუზიურ კომპეტენციას („ერთი ფანჯრის“ პრინციპის საფუძველზე), როდესაც მას გააჩნია ევროკავშირის მასშტაბი. ეს შემთხვევა სახეზეა, თუ: ყველა მონაწილე პირის ერთობლივი მსოფლიო ბრუნვა აღემატება 5 მილიარდ ევროს; მონაწილე პირებიდან სულ მცირე ორის მთლიანი ბრუნვა ევროკავშირის მასშტაბით აღემატება 250 მილიონ ევროს (EUMR-ის 1(2) მუხლი).

ამ კრიტერიუმის მიზანია მსოფლიო დონეზე აისახოს მონაწილე საწარმოების საერთო მასშტაბი, რათა დადგინდეს საქმიანობის მინიმალური ზღვარი ევროკავშირის შიგნით და ევროკომისიის იურისდიქციიდან გამოირიცხოს ის ტრანზაქციები, რომლებიც წმინდა შიდასახელმწიფოებრივი ხასიათისაა (შეტყობინება იურისდიქციის შესახებ, პუნქტი 125).

მეორე მხრივ, კონცენტრაციას აქვს ევროკავშირის მასშტაბი, თუ მას გააჩნია არსებითი გავლენა კონკურენციაზე სულ მცირე სამ წევრ სახელმწიფოში (შეტყობინება იურისდიქციის შესახებ, პუნქტი 126). ეს შემთხვევა სახეზეა, თუ:

ყველა მონაწილე საწარმოს ერთობლივი მსოფლიო ბრუნვა აღემატება 2.5 მილიარდ ევროს;

სულ მცირე სამ წევრ სახელმწიფოში ყველა მონაწილე საწარმოს ერთობლივი მთლიანი ბრუნვა თითოეულ ამ ქვეყანაში აღემატება 100 მილიონ ევროს;

ამავე სამ წევრ სახელმწიფოში სულ მცირე ორი მონაწილე საწარმოს ინდივიდუალური ბრუნვა თითოეულში აღემატება 25 მილიონ ევროს;

სულ მცირე ორი მონაწილე საწარმოს მთლიანი ბრუნვა ევროკავშირის მასშტაბით აღემატება 100 მილიონ ევროს (EUMR-ის 1(3) მუხლი).

მიუხედავად აღნიშნული ალტერნატივების შესრულებისა, კონცენტრაციას არ გააჩნია ევროკავშირის მასშტაბი, თუ თითოეული მონაწილე საწარმოს ბრუნვის ორ მესამედზე მეტი მოდის ერთსა და იმავე წევრ სახელმწიფოზე (ორ მესამედის წესი).

შვეიცარიაში დაგეგმილი კონცენტრაციის შესახებ სავალდებულოა COMCO-ს (კონკურენციის კომისიის) ინფორმირება, თუ, ერთი მხრივ, მონაწილე საწარმოების ერთობლივი მსოფლიო ბრუნვა შეადგენს სულ მცირე 2 მილიარდ შვეიცარიულ ფრანკს, ან მათი ერთობლივი ბრუნვა შვეიცარიაში შეადგენს სულ მცირე 500 მილიონ შვეიცარიულ ფრანკს; ხოლო, მეორე მხრივ, მონაწილე საწარმოებიდან სულ მცირე ორის ინდივიდუალური ბრუნვა შვეიცარიაში შეადგენს მინიმუმ 100 მილიონ შვეიცარიულ ფრანკს (CartA-ს მე-9(1) მუხლი).

იმ შემთხვევაში, თუ ტრანზაქციაში მონაწილეობს სადაზღვევო კომპანია, „ბრუნვა“ ნაცვლდება „წლიური მთლიანი სადაზღვევო პრემიების შემოსავლით“. ხოლო თუ ჩართულია ბანკი ან ფინანსური შუამავალი, რომელიც ექვემდებარება შვეიცარიის 1934 წლის 8 ნოემბრის „საბანკო აქტით“ განსაზღვრულ სააღრიცხვო რეგულაციებს, ბრუნვა ნაცვლდება „მთლიანი შემოსავლით“ (CartA-ს მე-9(3) მუხლი).

აღსანიშნავია, რომ თუ ერთ-ერთი მონაწილე საწარმო ადრე საბოლოო გადაწყვეტილებით აღიარებულ იქნა დომინანტად შვეიცარიის ბაზარზე, ნებისმიერი კონცენტრაცია, რომელიც ხორციელდება ამ ბაზარზე, მომიჯნავე ბაზარზე, ან მის ზედა თუ ქვედა დონის ბაზრებზე, ექვემდებარება სავალდებულო შეტყობინებას (CartA-ს მე-9(4) მუხლი).

შეერთებულ შტატებში შერწყმა ექვემდებარება შერწყმამდე შეტყობინების სავალდებულო წარდგენას, როდესაც ტრანზაქციის მოცულობა (რაც გულისხმობს შემძენი საწარმოს მიერ ფლობილი აქციებისა და აქტივების ღირებულებას ტრანზაქციის დასრულების შემდეგ, ადრე შეძენილი წილების ჩათვლით) აღემატება 50 მილიონ აშშ დოლარს, თუმცა არ აღემატება 200 მილიონ აშშ დოლარს. იმ შემთხვევაში, თუ ტრანზაქციის ღირებულება 50 მილიონ აშშ დოლარზე ნაკლებია, იგი არ ექვემდებარება ანგარიშგებას, ხოლო 200 მილიონ აშშ დოლარზე მეტი მოცულობის ტრანზაქცია სავალდებულო დეკლარირებას საჭიროებს. აღნიშნული წესი მოქმედებს, როდესაც:

შემძენი საწარმოს აქტივები ან წლიური წმინდა რეალიზაცია აღემატება 100 მილიონ აშშ დოლარს, ხოლო შესაძენი საწარმოს აქტივები ან წლიური წმინდა რეალიზაცია შეადგენს სულ მცირე 10 მილიონ აშშ დოლარს (თუ საწარმო ეწევა წარმოებას);

თუ შესაძენი საწარმო არ ეწევა წარმოებას, მისი აქტივების ღირებულება უნდა შეადგენდეს სულ მცირე 10 მილიონ აშშ დოლარს;

შემძენი საწარმო იძენს სამიზნე კომპანიის აქციების ან აქტივების არანაკლებ 15%-ს, ან თუ შეძენილი წილის/აქტივების საერთო ღირებულება აღემატება 15 მილიონ აშშ დოლარს (15 USC 18a [a], 2000 წლის შესწორებით).

როდესაც კონცენტრაცია გულისხმობს საწარმოს მხოლოდ გარკვეული ნაწილის შეძენას (მაგალითად, ინტელექტუალური საკუთრების უფლებებს), გამყიდველ მხარესთან მიმართებით გათვალისწინებული უნდა იყოს მხოლოდ ამ კონკრეტულ ნაწილთან დაკავშირებული ბრუნვა (Otto/Primondo Assets, პუნქტები 9 ვ; შეტყობინება იურისდიქციის შესახებ, პუნქტი 136). ერთობლივი საწარმოს შექმნის შემთხვევაში (EUMR-ის 3(4) მუხლი), რელევანტურია თითოეული დამფუძნებელი საწარმოს ბრუნვა. ხოლო, თუ საწარმოები მოიპოვებენ ერთობლივ კონტროლს არსებულ სუბიექტზე ან მის ნაწილებზე, მხედველობაში მიიღება კონტროლის მომპოვებელი საწარმოების ბრუნვები (შეტყობინება იურისდიქციის შესახებ, პუნქტი 140).

ბრუნვის ზღვრები კრიტიკის საგანი გახდა ე.წ. „მკვლელი შესყიდვების“ არაჯეროვანი შეფასების გამო. ამის მაგალითია Facebook/WhatsApp-ის შერწყმა, რომელიც ევროკომისიამ მხოლოდ EUMR-ის 4(5) მუხლის საფუძველზე (წევრი სახელმწიფოების მიერ საქმის გადაცემის მექანიზმით) განიხილა, რადგან თავად ბრუნვის ზღვრების კრიტერიუმები არ კმაყოფილდებოდა.

ბრუნვის ზღვრები ხშირად ვერ სრულდება იმ შემთხვევებშიც კი, როდესაც საწარმო ან მისი ნაწილები დიდ თანხად არის შეძენილი, რაც შემძენს საშუალებას აძლევს, ხელი შეუშალოს პოტენციური კონკურენტების განვითარებას შესაბამის ბაზარზე. მსგავსი ოპერაციები, როგორც წესი, მოიცავს ციფრულ ბაზრებზე მოქმედ დამწყებ კომპანიებს ან ფარმაცევტულ საწარმოებს, რომლებმაც შეიმუშავეს მაღალი პოტენციალის მქონე ახალი პრეპარატი (მიუხედავად იმისა, რომ მათ ჯერ არ აქვთ მიღებული ბაზარზე განთავსების ავტორიზაცია). აღნიშნულიდან გამომდინარე, იურისდიქციის დასადგენად სხვა კრიტერიუმებიც იქნა გათვალისწინებული. ზოგიერთმა ქვეყანამ, მათ შორის გერმანიამ და ავსტრიამ, შემოიღო დამატებითი ზღვრები გარიგების ღირებულებაზე დაყრდნობით. სხვა იურისდიქციები, როგორიცაა ესპანეთი და გაერთიანებული სამეფო, იყენებენ მიწოდების წილის ტესტს, რაც კონკურენციის ორგანოებს საშუალებას აძლევს, შეაფასონ ოპერაციები, სადაც ბაზრის გარკვეული წილის მქონე კომპანია ახალ კონკურენტს იძენს. დაბოლოს, აშშ, გაერთიანებული სამეფო, უნგრეთი, კანადა, იაპონია, მექსიკა და ბრაზილია დამატებით ინსტრუმენტად შერწყმის ექს-პოსტ გადახედვის მექანიზმს იყენებენ.

ევროკავშირში გენერალურმა სასამართლომ დაადასტურა, რომ „მკვლელი შესყიდვების“ შეფასების დამატებით მექანიზმს იძლევა შერწყმის რეგულაციის (EUMR) 22-ე მუხლის პირველი პუნქტი. აღნიშნულის საფუძველზე, ერთ ან რამდენიმე წევრ სახელმწიფოს შეუძლია მიმართოს ევროკომისიას იმ კონცენტრაციის შესწავლის მოთხოვნით, რომელიც გავლენას ახდენს წევრ სახელმწიფოებს შორის ვაჭრობაზე და საფრთხეს უქმნის კონკურენციას შესაბამისი ქვეყნის ტერიტორიაზე. ეს წესი ვრცელდება იმ შემთხვევაშიც, თუ ეროვნულ კონკურენციის ორგანოს არ გააჩნია იურისდიქცია საკუთარი კანონმდებლობის საფუძველზე (ეროვნული ბრუნვის ზღვრების შეუსრულებლობის გამო). აღნიშნული პრაქტიკა გამყარებულია Illumina/Grail-ის საქმით (პუნქტები 85 და შემდგომი) და მანამდე არსებული პრეცედენტით Procter & Gamble/Sara Lee Air Care (პუნქტი 7). თუმცა, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ 2024 წლის 3 სექტემბერს ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლომ გააუქმა საერთო სასამართლოს გადაწყვეტილება Illumina/Grail-ის საქმეზე. სასამართლომ განმარტა, რომ ევროკომისიას არ აქვს უფლება მიიღოს განსახილველად ისეთი ტრანზაქციები, რომლებიც არ აკმაყოფილებენ არც ევროპულ და არც ეროვნულ ბრუნვის ზღვრებს. შესაბამისად, 22-ე მუხლის ასეთი ფართო ინტერპრეტაცია ამჟამად სამართლებრივად დაუშვებელია.